Pakistan'ın Kuzeybatı Sınır Eyaleti Yönetimi; Svat Vadisi ve çevresindeki bölgelerle Taliban ile yaşanan çatışmaları bitirmek amacıyla bir anlaşma yaparak buralarda Şeriat hükümlerinin geçerli olması yönünde bir anlaşmaya imza attı. ABD Savunma Bakanlığı’ndan bir yetkili, anlaşmayı “olumsuz bir adım” olarak nitelendirdi. Hindistan Dışişleri Bakanı Pranab Mukherjee ise Taliban'ın “terörist bir örgüt “olduğunu vurguladı. Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Eric Chevallier, anlaşma nedeniyle endişeli olduklarını dile getirdi. Öte yandan, bölgede binlerce kişinin barış yürüyüşü yaptığı ve yürüyüşün Taliban’a yakın din adamı Sufi Muhammed tarafından yönetildiği belirtildi.

Pakistan Kuzeybatı Sınır Eyaleti Yönetimi'nin Svat Vadisi'nde şeriat uygulanması yönünde yaptıkları anlaşmanın ardından, Taliban militanlarının bu bölgede düzenlediği gösteriler tam bir 'zafer yürüyüşünü' andırıyordu. Bildunterschrift: Pek çok gözlemciye göre, Pakistan Ordusu ile aylardır devam eden çatışmaların ardından Taliban’ın amacına ulaşması bir mucize değil. Pakistan uzmanı Yugun Muhsin, “Ben burada ABD'nin sembolik bir yenilgisini görüyorum. Çünkü ABD orada üstünlüğü korumayı başaramadı“ diyor.

Pakistan’ın İsviçresi olarak adlandırılıyordu

Taliban, 2007 yılının sonunda bölgede silahlı bir isyan başlattı. İsyanın etkili olduğu bölgeler arasında, "Pakistan’ın İsviçresi" olarak adlandırılan ve kış turizminin gözde merkezlerinden Svat Vadisi de yer alıyordu. Taliban, burayı savaş alanına çevirdi. En çok da siviller zarar gördü. Binlercesi evlerini terk etti. Yazar James Fergusson da bu noktaya vurgu yapıyor:

“Eğer orada yaşıyorsanız, sizin için en öncelikli şey barıştır! Arkamızda iki yıl süren bir savaş bıraktık, binin üzerinde sivil hayatını kaybetti. Öyle görünüyor ki, yönetim ne pahasına olursa olsun barış istiyor.“

Bölgede büyük korku

Svat Vadisi'nin barış için ödemesi gereken bedel ise şeriat oldu. Yani İslami hukuk kurallarının geçerli olduğu bir yönetim biçimi. Zaten uzun süredir şeriat hükümlerinin, laikliğin yerine geçmesine isteyen Taliban için bu bir ayrıcalıktı. İleride kırbaçlama ya da taşlama gibi uygulamaların getirilip getirilemeyeceği ise hâkimlerin takdirine kalmış durumda.

Fergusson’a göre Batı’nın endişelenmesi için yeterli sebebi var.Yazar Fergusson, “Bu bütün bölgenin gittikçe 'İslamlaştığının' açık bir göstergesi. ABD ve İngiltere şimdi uyandılar ve bunun sadece Afganistan'ın değil tüm bölgenin bir sorunu olduğunun farkına vardılar.  Artık AfPak - yani Afganistan-Pakistan gerginliğinden bahsediliyor. Bu yerinde bir saptama“ görüşünü dile getiriyor.

NATO da gelişmeleri endişeyle takip ediyor. Çünkü Afganistan'daki NATO askerlerinin, Pakistan’da eğitilip Afganistan’a gönderilen intihar bombacılarının saldırısına uğradığı artık bir sır değil. Bu nedenle, Pakistan Ordusu’nun Taliban'la yaptığı barış anlaşması, Afganistan tarafından da kaygıyla değerlendiriliyor. Taliban’ın geçmişte de pek çok kez, yeniden toparlanmak ve silahlanmak için ateşkes yaptığını hatırlatan Pakistan uzmanı Yugun Muhsin, yeni anlaşmaya da bu nedenle şüpheyle bakıyor ve sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Bu tarz pek çok anlaşma yapıldı. Çoğu hiçbir sonuca ulaşmadı. Bu anlaşmanın da herhangi bir getirisi olacağını pek sanmıyorum."

İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad, ABD’nin diyalog çağrısına olumlu karşılık verdi. Peki, Ortadoğu'daki gücünü her geçen gün artan İran, bu seviyeye nasıl geldi?

2003'te ABD Irak'ı işgal ettiğinde, İran'ın durumu oldukça zor görünüyordu. Çünkü ülke Amerikan askerleri tarafından kuşatılmıştı. İran'ın doğusundaki Afganistan'da ve batısındaki Türkiye'de Amerikan askerleri konuşlandırılmıştı. Ayrıca ABD donanması, İran Körfezi'nin güneyini adeta mesken tutmuştu.

Manas'taki üs, Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Asya'daki tek üssü ve Afganistan'daki ABD ve NATO askerleri için kilit önemde bir tedarik noktası.

Bakiyev konu hakkındaki açıklamayı Moskova'da, Rusya'nın ülkeye iki milyar doları aşkın bir mali destek paketi sunacağını duyurması sonrasında yaptı.

Moskova'daki BBC muhabiri Richard Galpin bu kararın Afganistan'daki Amerikan operasyonları açısından ciddi bir darbe olduğunu, Rusya için ise kaydadeğer bir diplomatik zafer olarak görülebileceğini belirtiyor.

Manas Üssü, sekiz yıl önce, ABD'nin bölgede El Kaide ve Taleban'ı hedef alan operasyonlarına lojistik destek sağlamak amacıyla kurulmuştu.

Bakiyev, Rusya Federasyonu Başkanı Dimitri Medvedev ile yaptığı görüşmeyi takip eden basın toplantısında, bu üssün başta zaten en fazla iki yıl faaliyet göstermesinin düşünüldüğünü söyledi.

Kırgız lider, Amerikalıların üssün açık kalması için 'doğru bedel' olarak ifade ettiği tutardaki ücreti ödemeye yanaşmadığının da altını çizdi.

Kırgizistan bütçesini güçlendirmek için peşinde olduğu mali kaynağı ise Rusya'da bulmuş görünüyor.

Kremlin yönetimi, iki milyar dolar kredinin yanı sıra, ülkeye 150 milyon dolar da mali yardım sağlayacak.

İki ülke ilişkilerinin bu şekilde yakınlaştırılması, Moskova için eski Sovyet cumhuriyetleri üzerindeki nüfuzunu yeniden tesis etmesi açısından kaydadeğer bir kazanım.

Takviye için önemli bulunuyordu

ABD için ise bu stratejik üssün kaybedilmesi, özellikle Afganistan'daki asker sayısının artırılmasının ve operasyonların yoğunlaşmasının düşünüldüğü bir dönemde, daha da büyük önem kazanıyor.

ABD, 2005'te de bölgede kullandığı bir diğer ikmal noktası olan Özbekistan'daki Hanabad Üssü'nden, Özbek yönetimi ile insan hakları ihlalleri konusunda yaşanan gerginliği takiben çekilmek durumunda kalmıştı.

Geçen ay bölgeyi ziyaret eden ABD'nin Irak ve Afganistan'daki operasyonlarından sorumlu Merkez Komutanı David Petraeus, Manas'ın asker takviyesi planlarında kilit rol oynayacağından söz etmişti.

Petraeus, ayrıca ABD'nin 63 milyon doları üs kirası olmak üzere her yıl Kırgız ekonomisine 150 milyon dolar kaynak sağladığını belirtmişti.

ABD yetkilileri, üssün kapatılması konusunda henüz resmi bir bilgi almadıklarını belirtirken, Pentagon sözcüsü konu hakkındaki görüşmelerin sürmesini umduklarını kaydetti.

Dışişleri sözcüsü Gordon Duguid ise, üssün önemli olmasına rağmen, bölgedeki operasyonların Manas olmasa da süreceğini kaydetti.

Manas Üssü'nde bini aşkın askeri personel bulunduğu tahmin ediliyor.